Karaciğerde Kist Belirtileri ve Tedavisi

Karaciğer Kisti Nedir? ‘İçi su dolu kese’ anlamına gelen kist hidatik, Echinococcus granulosus ve aynı gruptan diğer parazitlerin yol açtığı, genellikle karaciğer ve akciğere yerleşmekle birlikte birçok dokuda kist oluşturabilen ve hayvanlardan insanlara geçen bir hastalıktır. Bu parazitin yaşam döngüsünde erişkin ve yavru parazit olmak üzere 2 şekli mevcuttur. Erişkin parazitler köpek ve diğer etçil hayvanlar gibi son konakların incebağırsaklarında, yavru parazitler koyun, keçi, gibi otçul hayvanlar ve insanlar gibi ara konakların iç organlarında bulunur. Erişkin parazit baş, boyun ve 3 tane halkadan oluşur. Parazitin 400-800 tane yumurtasını taşıyan son halkası enfeksiyona neden olur. Sağlık Bakanlığının verilerine göre 1990-2007 yılları arasında bu hastalık sebebiyle 52 bin 124 kişi ameliyat edilmiştir.

Kist hidatik insanlara, enfekte köpeğin dışkısıyla bulaşır. Hastalık insana ya doğrudan köpekten geçer veya dolaylı olarak köpek dışkısıyla kirlenmiş olan toprak ve toprak bulaşmış iyi yıkanmamış taze meyve ve sebzelerle geçer.

Kist kendi haline bırakıldığı takdirde kistin içinde bakterilerin üremesi, sarılık, delinme ve yırtılma gibi sorunlar meydana gelebilir. Kistin kendi kendine patlaması ve delinmesi nadiren görülen bir durumdur. Daha çok büyük kistlere gelen ani ve şiddetli darbeler yırtılmaya yol açabilir. Kistin yırtılması yaşamsal risk taşıyan alerjik reaksiyonlar uyandırabilir. Ayrıca kist içeriği bütün karın boşluğu içerisine yayılarak yaygın hastalık halini alabilir.

Karaciğerde Kist Belirtileri

• Küçük kistler herhangi bir belirtiye yol açmadan yıllarca vücutta kalabilir. Kistler büyüdükçe hastada şikayetler ortaya çıkar. Karaciğer kistlerinde karnın sağ üst bölümünde ağrı, bulantı, kusma ve kaşıntı ve sarılık gibi belirtiler oluşur. Kist karaciğerde bir veya birden fazla olabilir.

• Karaciğerde yerleşip belirli bir büyüklüğe ulaştığı zaman karnın sağ üst bölgesinde ağrıya yol açabilir ve bazen, sebebi açıklanamayan döküntüler, ürtiker benzeri allerjik belirtiler oluşabilir. Ana safra yollarına bası yapıyorsa ya da buraya açılmışsa sarılık meydana gelebilir. Kist enfekte olursa halsizlik, ateş, üşüme, titreme ve sarılık enfeksiyon bulgularına yol açar.

• Akciğer kistlerinde ise, öksürük, nefes alma zorluğu, ağızdan kan gelmesi ve göğüs ağrısı görülebilir. Beyindeki kistler beyin iltihabına, kalpteki kistler kalp yetersizliğine, kemikteki kistler iskelet bozukluklarına, topallık ve kendiliğinden kemik kırılmalarına yol açar. Vurma, çarpma, düşme ve operasyonlar sırasında, kistin patlaması neticesinde anaflaktik şok gelişebilir ve ölümcül sonuçlar doğabilir. Anaflaktik şokun görülmediği durumlarda kist sıvısıyla beraber dağılan her bir parazit başçığından yeni bir kist meydana gelebilir ve bu durum klinik tablonun daha kötüye gitmesine yol açar.

• Kistler %75-80 karaciğerde, daha sonra akciğerlerde nadiren ise dalak, böbrek, kemik, göz, beyin ve diğer organlarda ortaya çıkar. Hijyenik şartlara uyulmadan ağız yoluyla alınan larvaların bağırsaktan emilerek ilk uğradıkları yer karaciğer olduğu için genellikle buraya yerleşir. Parazitin yerleştiği yerde giderek büyüyen içi basınçlı bir sıvı ile dolu kist meydana gelir. Kist hidatik göz ve beyinde yerleşirse çabuk, karaciğerde yerleşirse seneler sonra belirti verebilir.

Kist Hidatik Nasıl Bulaşır?

Parazitlerin bulaşması için köpek tarafından ısırılması gerekmez. Sadece  köpeğin okşanması bile parazitlerin bulaşmasına yol açabilir.

Enfekte köpeklerin dışkısıyla kirlenmiş suların içilmesi ya da köpek dışkısıyla kirlenmiş çiğ yenen yeşillikler, meyve veya sebzelerin gerektiği gibi yıkanmadan yenmesi nedeniyle insanlara bulaşır. Köpekler anal bölgelerini dilleriyle  temizlerken dışkılarındaki parazit yumurtalarını vücutlarına dağıtır. Tüylerine yapışan yumurtalar, köpekleri severken insanların ellerine bulaşır ve kirli ellerin ağıza götürülmesi ya da kirli ellerle besinlerin yenmesi neticesinde yumurtalar yine ağız yoluyla alınmış olur. Yumurtalar oldukça dayanıklıdır ve -300C ile 380C arasındaki sıcaklıklarda aylarca yaşarlar. Karaciğer kist hidatiği insandan insana bulaşmaz.

Karaciğer Kisti Ameliyatı

• Ultrason, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme yöntemleriyle karaciğerde kistin tespit edilmesi durumunda kan tahlilleriyla teşhis konulabilir.

• Hastalığın standart tedavisi cerrahidir. Açık ameliyat, laparoskopik ameliyat, iğneyle kistin boşaltılması gibi seçenekler vardır. Cerrahi uygulama, kistin büyüklüğü, karaciğerdeki yeri, sayısı, komplikasyon olup olmaması gibi faktörlere göre belirlenir. Cerrahi uygulamayla  kistin boşaltılması, parazitin ortamdan uzaklaştırılması ve diğer organlara yayılmasının önlenmesi amaçlanır. İlaçlar kist duvarından geçemediği için tek başlarına etkileri yoktur, fakat ameliyat sırasında yayılımları önlemek için kullanılır. Hastaların yaklaşık %20sinde ameliyattan sonraki 3 sene içinde nüksler ortaya çıkabilir.

• Kist tiplerinin hepsine cerrahi tedavi uygulanabilir. Ancak minimal invaziv radyolojiyi kullanarak ameliyata gerek kalmadan tedavi etme seçeneği de bulunmaktadır. PAİR yöntemi denen perkütan girişimile ultrason eşliğinde parazit öldürülür. Fakat safra yollarına açılım durumu varsa perkütan tedavi uygulanmaz cerrahi müdahele gerekir.


Comments

Join the Discussion!

Please submit your comment with a real name.

Thanks for your feedback!