Tırnak Mantarı (Onikomikoz) Nedir? Tırnak mantar enfeksiyonu genellikle dermatofit denilen organizmalar tarafından oluşturulur. Tırnak mantar hastalıklarına %95 oranında dermotofitler ve diğer küf mantarları, %5′ine ise maya cinsi mantarlar sebep olur. Tırnak mantarı tüm tırnak hastalıklarının yaklaşık % 50’sini oluşturur.
Tırnak hastalığı, tek başına ortaya çıkabileceği gibi ayak veya el mantar hastalıklarıyla beraber de görülebilir. Vücudun bir başka yerinde mantar hastalığı olan kişilerin yaklaşık 1/3′de tırnak enfeksiyonu da bulunmaktadır.
Tırnak Mantarı Neden Oluşur?
Tırnak mantarı, mantarın, tırnağın altına girmesi ve burayı tutması nedeniyle oluşur. Tırnağa hasar veren etkenler mantarın içeri girmesini kolaylaştırır. Tırnakların çok dipten kesilmesi, ucu sivri ayakkabılar, ayak tırnağına basılması, tırnağa sert bir cisimle vurulması ve zedelenme gibi durumlar buna örnek olarak gösterilebilir.
Ayak damarlarında yetersizlik gibi dolaşım bozukluğu, uçlarda nöropati olması, lenf dolaşımını engelleyen faktörler, ayak derisinde mantar enfeksiyonu olanlar, bağışıklık yetersizliği olan kişiler, uzun süre antibiyotik veya kortizon kullanmı, diyabet hastaları, uzun süre ayakların veya ellerin nemli kalması, sporcular ve dansçılar gibi ayaklarına fazla yüklenen kişilerde görülme olasılığı daha fazladır.
Tırnak Mantarı Belirtileri
Tırnak mantar hastalıkları sıklıkla el veya ayağın bir ya da iki tırnağında başlar, ardından bütün tırnaklara yayılabilir.
Tırnaklarda pul pul kalkma ve sarı-yeşil ya da kahverengi renklenme, ayak tırnaklarında hassasiyet, tırnak altında kir birikmesi, ayaklarda kötü koku gibi belirtilere yol açar. Hastalık yayıldıkça tırnak sertleşir ve şekil değişikliği oluşur. Tırnak gevşeyebilir ve deriden Düşebilir. En çok ayak tırnakları, özellikle de ayak baş parmak tırnağı ve 5. parmak tırnağı etkilenir.
Tırnak Mantarı Nasıl Bulaşır?
Deride ve tırnakların altında çoğalan küçük mikroorganizmalar olan mantarlar, sıcağı ve nemi severler. Soyunma odaları, ortak kullanılan duş ve banyolar, sterilize edilmemiş manikür ya da pedikür aletleri, yüzme havuzu gibi ortamlar, başkalarının havlu, terlik gibi eşyalarlarını kullanmak mantarların bulaşmasına neden olur. Tırnak mantarı, ıslaklık ve nemle orantılı olarak yaz mevsiminde artış gösterir.
Tırnak Mantarı Tedavisi
Mantar enfeksiyonlarında deri ya da tırnak örneğinin mikroskop altında incelenmesiyle tanı kolayca konulabilir. Tırnağın altından alınan örneğin incelenmesi ve sonra da özel besiyerlerinde üretilmesiyle mantarın varlığı saptanır.
Topikal Tedavi; Deriye sınırlı olan mantar enfeksiyonlarında yalnızca deriye uygulanan antifungal kremler ya da spreyler yeterlidir.
Antifungal İlaçlar; Tırnak mantarlarının tedavisinde genellikle ağızdan alınan antifungal ilaçlar kullanılır. Önce mantarın varlığı ve türü tespit edilir ve ilaç buna göre seçilir. Tırnağın tümü ya da birden fazla tırnak etkilenmişse sistemik antifungal tedaviler el tırnak mantarında yaklaşık 2 ay, ayak tırnak mantarında ise 3 ay sürer.
Ağız yoluyla alınan ilaçlar yüksek oranda başarılı olmakla birlikte uzun süreli ve düzenli ilaç kullanımını gerektirmektedir. Bu tür ilaçlarının karaciğer üzerinde olumsuz yan etkileri olabilmektedir.
Laserle Tırnak Mantarı Tedavisi; Özellikle sistemik tedaviye yanıt vermemiş kişilerde, karaciğer yetersizliği ya da hamilelik gibi ağız yoluyla tedavi olunamayan durumlarda laserle tırnak mantarı tedavisi uygulanmış ve yüksek oranda başarı elde edilmiştir. Mantarlı dokuda laser ışığının, doku içinde 70 dereceye ulaşan bir ısıya dönüşmesiyle mantarın deaktivasyonu gerçekleştirilir.
Ajoene İçeren Kremler; Sarımsakta bulunan uçucu yağlardan olan alliin ve onun enzimatik reaksiyonla parçalanması sonucu ortaya çıkan allicin mikroorganizmaları öldürücü etkiye sahiptir. Diğer bir uçucu yağ olan ajoen de, mantar öldürücü ya da çoğalmalarını engelleyici özelliktedir.
Ajoene içeren kremler mantar tedavisinde kullanılmaktadır. 34 hasta üzerinde 1996 tarihinde yapılan bir çalışmada, % 0.4 ajoene içeren kremin bir hafta sonra 27 kişide tam iyileşme sağladığı görülmüştür. Geri kalan yedi hastada ise 2 hafta sonra aynı sonuç elde edilmiştir. Sarımsakta yer alan maddelerin, mantar hücrelerinin metabolizmasını bozarak mantar üremesini yavaşlattığı düşünülüyor. Ajoene’nin, Candida glabrata, Trichophyton mentagrophytes ve Staphylococcus aureus da dahil olmak üzere çeşitli bakteri ve mantarlara karşı etkili olduğu kanıtlanmıştır. MedlinePlus ‘a göre, %0,6 lık ajoene konsantrasyonu içeren kremler genellikle mantar tedavisinde etkili olmaktadır.
copyright www.beslenmedestegi.com