Çocuklarda Uyku Bozukluğu. Çocuklarda uykusuzluk sorunu ve çocuklarda uyku problemi için kullanılabilecek bitkisel destekler nelerdir?

Alman kanunlarına göre düzenlenen modern bitkisel ilaçlar çocuklarda farklı uygulanır. Çocuklar yetişkinlerin küçük hali değildir, gelişme halinde olan bir varlıktır. Bu nedenle çocuklarda kullanılacak bitkiler, gelişimi engellemeyecek ve zararlı olmayacak şekilde özenle seçilmiştir, bu arada tadı ve kokusu da dikkate alınmıştır.

Çocukların psikolojik rahatsızlıklarında modern bitkisel sakinleştirici ilaçlar yaygın olarak başarıyla kullanılmaktadır. Hafif şikayetlerde kediotu kökü ( Valerianae radix), lavanta çiçeği ( Lavandulae flos), melisa yaprağı (Melissae folium), depresyonda ise sarı kantaron (Hyperici herba) kullanılmaktadır. Çok sayıda firma tarafından bu bitkilerden ilaç ( Baldorn, Sedonium, Alluna, Luvased, Helarium, Hyperforat, Euvegal, Moradorm vb.) üretilmektedir.

Kediotu kökü: 1 çay kaşığı kıyılmış kök fincana konur, üzerine 200 ml kaynarsu ilave edilir, 15 dakika demlenir, süzülür, yatmadan 30 dakika önce içilir. İhtiyaç halinde günde 2-3 fincan çayı içilebilir. Kokusunu düzenlemek için çok az miktarda melisa yaprağı veya lavanta çiçeği ilave edilebilir.

Lavanta çiçeği: 1 çay kaşığı çiçek fincana konur, üzerine 150 ml kaynar su ilave edilir, ağzı kapalı olarak 10 dakika demlenir, süzülür. Günde 2 fincan çayı içilebilir.

Melisa yaprağı: 1 yemek kaşığı kıyılmış yaprak fincana konur, üzerine 150 ml kaynar su ilave edilir, ağzı kapalı olarak 10 dakika demlenir, süzülür.Günde, 2-4 yaşındakilere 1 fincan, daha büyüklere 3 fincana kadari çirilebilir.

Sarı  kantaron: 1 çay kaşığı kıyılmış sarı kantaron fincana konur, üzerine 150ml kaynar su ilave edilir, 10 dakika demlenir, süzülür. Günde, 3 yaşına kadar 1 fincan, 3 yaşından büyüklerde 2-3 fincan içirilebilir.

Küçük çocuklarda farklı bir uygulama şöyle yapılır:

1. 500gr şerbetçiotu çiçeği çocuğun pamuk yastığının içine konur, her hafta değiştirilir.
2. 100 gr lavanta çiçeği bir kesenin içinde çocuğun yatağına yakın bir yere asılır, 4-5 günde bir değiştirilir.

Uyarı: Bu tedaviler sırasında hekim kontrolü şarttır.

Dr. Ahmet Toptaş

Kaynak: Dr. Ahmet Toptaş, Alman kanunlarına göre düzenlenip izin verilen BİTKİLERLE MODERN TEDAVİ, Gonca Yayınevi, İstanbul 2009,
ISBN: 978-9944-790-31-4,  (0212)5285076-5286005.

Uykusuzluk tedavisi ve uykusuzluğa iyi gelen bitkiler. Uyku proplemleri yalnızca uyku süresi olarak değerlendirilmemelidir. Aynı zamanda uykuya dalma güçlüğü ve uyku kalitesi olarak da düşünülmelidir. Yattıktan kısa bir süre sonra uyuyabilmek ve de sabahleyin uyanıldığında kişinin kendini dinlenmiş olarak hissetmesi önemlidir. Bitkisel yatıştırıcıların etkisi birkaç haftalık kullanımdan sonra gerçekleşir. En az üç hafta kullanılmalıdır.

Şifalı Bitkiler Uykusuzluk - Uyku Getiren Bitkiler

Kediotu kökü: Latince ismi Valeriana officinalis olan kediotu kökü uykusuzluk tedavi si ve ankisiyeteye yönelik kullanımıyla bilinmektedir. Avrupa ülkelerinde uykusuzluk sorunu için reçetesiz satılan bir ilaç olarak onaylanmıştır.

Bilimsel literatürde, kedi otunun farmakolojisiyle ilgili olarak 200 den fazla bilimsel inceleme yayınlanlanmıştır.

Kediotuyla ile ilgili yapılan araştırmalarda bu bitkinin uykuya dalmayı kolaylaştırdığı, uyku zamanını uzattığı, derin uyku aşamalarını artırdığı ve uyku kalitesini ciddi bir şekilde artırdığı tespit edilmiştir.

Kediotu kökünün sentetik sakinleştirici ilaçlar gibi bağımlılık yapmak ve ertesi gün uyuşukluk, sersemlik, konsantrasyon bozukluğu, zihinsel karmaşa ve fiziksel performansta düşüklük gibi yan etkilere sahip olmadığı belirtiliyor.

Uykuya yardımcı olması için tavsiye edilen günlük doz 150-300 miligramdır. 900mg’a kadar güvenli olarak kullanılabilir. Yatmadan 1saat önce alınır. Bağırsakta çözünen tabletler ya da alkollü ekstreler tercih edilmelidir. Normal dozun yan etkisi çok nadirdir. 500-1000 mg dozda alındığında, algılama ve psikomotor fonksiyonları üzerinde olumsuzluğa neden olmadığı klinik olarak gösterilmiştir. Ancak çok yüksek dozlarda başağrısı, yorgunluk, huzursuzluk ve görmede bulanıklık gibi yan etkilere sebep olabilir.

Aralıksız kullanılmamalıdır. 4-6 haftada bir kullanıma ara verilmesi gerektiği aksi takdirde uyarıcı etki yapmaya başlayabileceği belirtiliyor. Oğulotuyla dönüşümlü kullanılması tavsiye edilmektedir.

Belirtilen dozlardan daha yüksek oranda alınmamalıdır.

Uzun süreli kullanılmamalıdır.

Diğer sentetik yatıştırıcılarla birlikte alınmamalıdır.

Çarkıfelek ( Passiflora incarnata): Orta derecede uyku proplemlerinde kullanılabilecek bir bitkidir. Yan etkisi çok azdır ve bağımlılık yapmaz. Uykusuzluk ve stres için Passiflora incarnata türü kullanılmalıdır. Diğer türleri yeterli etkiye sahip değildir. (Ülkemizde Passiflora incarnata yetişmemektedir. Ülkemizde yetişen mavi çarkıfelekotu ise tıbbi amaçlı kullanılmaz) Eczanelerden temin edilebilir.

Melisa Yaprağı: Oğulotu olarak da bilinen Melisa, sinir sistemini gevşetici ve uyku sorunlarında  rahatlatıcı özelliğe sahiptir. Uykusuzluğun ve sinir gerilimlerinin tedavisinde yardımcı etkilere sahip olan melisa yaprağı hafif depresyonda, sinirsel kökenli çarpıntılarda olumlu etkiler gösterebilir.

Melisa Çayı : 2 çay kaşığı ince kıyılmış melisa yaprağı bir bardak kaynar suyla haşlanır, 10 dakika süreyle demlenir ve süzülerek içilir. Balla tadlandırılarak günde 2 ila 4 bardak içilebilir. (melisa çayı hazırlanırken melisa bitkisinin kaynatılmaması gerektiğini belirtmek gerekir.)

Burda dikkat edilmesi gereken şey kullanılan bitkinin gerçekten melisa olup olmadığını bilmektir. Aktarlarda limonotu yaprağı melisa diye satılmaktadır.

Şerbetçiotu: Uykusuzluk için için kullanılan bir diğer bitki şerbetçiotudur.

Şerbetçiotu Çayı: 1 tatlı kaşığı şerbetçiotu çiçeği bir bardak kaynar suyla haşlandıktan sonra 10 dakika kadar demlenir ve de süzülerek içilir.

Acı tadından dolayı şerbetçiotu çayının içimi zordur. Bu yüzden melisa yaprağı ve lavanta çiçeğiyle karıştırılarak alınması tavsiye ediliyor.

Lavanta: Uykuya dalma zorluğu ve huzursuzluk için lavanta çiçeği faydalı olabilir.

Lavanta Çayı : 1-2 kahve kaşığı lavanta çiçeği üzerine bir fincan kaynar su döküldükten sonra üstü kapalı olacak şekilde 5 dakika demlenir ve süzülerek içilir. Akşamları 1-2 fincan içilmesi tavsiye ediliyor.

Nane: Yatmadan evvel içilen nane çayı sinir sistemini rahatlatır. Sakinleştirici özelliğe sahip olan nane uykuya yardımcı olabilir.

1-2 tatlı kaşığı nane 1 bardak kaynar suyla haşlanır ve üstü kapalı biçimde 10 dakika demlenir, süzülerek ve tatlandırılmadan içilir.

Uyku Sorunları İçin Kullanılan Diğer Ürünler.

Melatonin: Uyku-uyanıklık devrini düzenlemeye yardım eden bir hormon olan melatonin uyku proplemlerinde kullanılmaktadır. Yapılan bir araştırma sonucuna göre melatonin çabuk şekilde uykuya dalmayı sağlamaktadır.

Yatmadan 2 saat önce 1-2 mg alınması önerilmektedir. Yine uyumadan 30 dakika önce alınan dil altı formu da vardır. Melatoninin sürekli değil arasıra kullanılması gerektiğini belirtilmek gerekir. Ayrıca melatonin kullanımından sonra araba-taşıt kullanılmamalıdır.

L Triptofan:

Vücudun kendi kendine üretemediği temel amino asitlerden biri olan Triptofan serotonin ve melatonin gibi sinir ileticileri için hayati bir elementtir. Serotonin ruhsal durum düzenlemesi ve uyku için temel gereksinimdir. Yapılan araştırmalar, serotonin seviyesinin düşük olmasının uyku sorunlarına sebep olduğunu göstermektedir. 5-HTP olarak bilinen triptofanın ikincil ürünü eczanelerden temin edilebilir. Hindi eti, süt, muz, kefir triptofan içeren besinlerdir.

Beslenmenize triptofan içeren besinler ilave ederek ruhsal durumunuzu daha iyi hissetmenizin mümkün olabileceğini biliyor muydunuz?

Triptofan düzeylerinizi artırmanın depresyon uyku sorunları ile mücadeleye faydalı olduğu kanıtlanmıştır.

Triptofan Nedir?

Tripofan vücudun üretemediği temel bir amino asittir. Bu amino asit hem serotonin ve hem de melatonin üretiminde önemli bir rol oynar.

Uykusuzluğa ve depresyona karşı Triptofan : Serotonin ruhsal durum düzenlemesi ve uyku için temel gereksinimdir ve aynı zamanda sinir uyarılarını beyinden aktarır. Uygun miktarda serotononin olmaksızın bir kişinin maruz kalacağı depresyon ve uykusuzluk şikâyetleri artacaktır. Dolayısıyla vücudunuza triptofan içeren besinler sağlamak ruhsal sağlık açısından önemlidir.

Triptofan Düzeyleri Nasıl Artırılır?

Triptofanın vücut tarafından üretilemediğinden dışardan temin edilmesi gerekmektedir. Takviyelerin yanı sıra triptofan besinler yoluyla da alınabilir. Sadece daha fazla yüksek düzeyde triptofan içeren besinler yiyerek triptofan düzeylerini artırmak kolay değildir. Triptofan beyine erişmek için tirosin, metionin, histidin ve lösin gibi diğer amino asitler ile sürekli mücadele eder ve yüksek proteinli diyet ile beslenmek bu amino asitlerin kandaki düzeylerini artırır ve triptofanda fiilen bir düşüş ile sonuçlanır.

Pasta ve hamur işlerinden oluşan yüksek karbonhidrat diyeti ile beslenmek vücudunuzda triptofan düzeyini artırmanıza yardımcı olabilir. Yüksek karbonhidrat içeren besinler vücudun ilave ensülin salınmasına sebep olur bu da rekabet eden amino asitleri yok eder. Bu beynin daha fazla triptofan emilimine imkân verir. Bu prosedür kısa vadede işe yarayabilir fakat yüksek düzeyde karbonhidrat, düşük protein diyetine devam edilmesi sağlık uzmanlarınca tavsiye edilmez zira vücudun yaşayabilmek için proteine ihtiyacı vardır.

Bu açmazlardan kaçınmak için birkaç önlem alınabilir:

· Bir takviye kullanmak – triptofan takviyeleri FDA tarafından yasaklanmamış olsa da birçok eyalet bu takviyeyi FDA tarafından neden olunan karışıklık sebebiyle yasaklamış bulunmaktadır. Günümüzde, triptofan takviyeleri satılmakta veya 5-HTP alternatif olarak kullanılmaktadır.

· Yüksek triptofan içeren besinleri aç karnına tüketiniz zira bu emilime yardımcı olur.

· Yüksek triptofan içeren besinleri tek başına veya başka proteinler veya amino asitler olmaksızın kullanınız.

Bu üç adımı izlemek beyinde triptofan emilime yardımcı olacaktır ancak bütün takviyelerde olduğu gibi, maksimum sonuçlara erişmek için sağlıklı bir diyet sürdürülmelidir.

Hangi Besinler Yüksek Triptofan Kaynağıdır?

Mükemmel triptofan kaynağı olan çok çeşitli besinler vardır, bunlardan en iyi bilinen kaynak da hindidir. Diğer yüksek triptofan kaynakları: tavuk, dana, kahverengi pirinç, fındık, balık, süt, yumurta, peynir, meyve ve sebzelerdir. Bu besinler, içindeki triptofandan dolayı depresyona iyi gelen yiyecekler arasında yer alır.

Daha fazla karbonhidrat içeren besinleri yemek triptofan emilimizi artırmanın ve serotonin üretimine yardımcı olmanın en iyi bir yoludur, bu da vücudun gevşemesine ve uykusuzluk sorunlarıyla baş etmenize yardımcı olur.

Uyarı: Kimyasal bir ilaç kullanırken triptofan veya onun ikincil bir ürünü olan 5-HTP alınmamalıdır. Yine depresyon uyku sorunları için kullanılan Valerian ( kediotu kökü ), St John’s Wort ( sarı kantaron ) gibi bitkisel ilaçlar da sentetik anti depresanlarla aynı anda kullanılmamalıdır. Bazı bitkisel ilaçlar bazı kimyasal ilaçlarla etkileşime girebilmekte ve de olumsuz sonuçlar doğabilmektedir.